Productontwikkeling voor ouderen: keep it simple, maar stigmatiseer niet

Ergonomische afstandsbediening voor trapliften Bruno

De ouderen van nu zijn al lang niet meer de in het grijs-beige geklede mensjes achter de geraniums. De nieuwe senior leeft langer, is zelfstandiger, actiever en kan zich digitaal aardig redden op de smartphone en tablet. “Er heeft zich, zeker hier in Europa, al een verschuiving plaatsgevonden in de manier waarop ouderen met producten omgaan”, zegt Marcel Plug, designer Look & Feel bij MMID. “Desondanks vergt het ontwerpen voor een oudere doelgroep een specifieke benadering. Keep it simple is daarbij het credo.”

MMID heeft de afgelopen 25 jaar veel kennis en ervaring opgebouwd met het ontwikkelen van producten voor ouderen; van alarmzender, traplift, in- en uitstaphulp voor de auto tot digitale leesloep. Recent vroeg het Amerikaanse Bruno MMID een ergonomisch verantwoorde afstandsbediening te ontwerpen die toepasbaar is op de hele productlijn trapliften. Kris Lampe, senior Electrical Engineer van Bruno, kijkt zeer tevreden terug op het nieuwe ontwerp: “Dit project is een succes geworden dankzij de nauwe samenwerking tussen Bruno, MMID, eindgebruikers en andere stakeholders. De nieuw afstandsbediening is goed ontvangen door de markt.”

Ouderenpak

Bij productontwikkeling van MMID is de gebruiker altijd het startpunt: wie is dat en hoe gaat hij om met een product, in dit geval een afstandsbediening. “MMID stond zeer open voor input van de eindgebruikers”, vertelt Kris. “Een prototype van een eerste concept werd direct getest door de doelgroep. Op basis van hun feedback, volgden enkele verbeteringen op het gebied van de ergonomie.” Marcel: “Vanaf ongeveer 60-plus heb je minder kracht in de pols, handpalm en in de vingers. Bij de configuratie en uitwerking moet je er dus rekening mee houden dat de gebaren simpel en vrij groot zijn.” Om zelf te ervaren wat de bewegingen, krachten en ‘reach’ is van iemand van 60 jaar en ouder, werkt MMID met een zogenoemd ‘ouderenpak’ dat onder andere bestaat uit enkelverzwaarders, ellebooggewichten, een lichaamsvest en handschoenen. Het simuleert stramme gewrichten en verminderde beweeglijkheid.

Intuïtief
Verder geldt voor productontwikkeling voor ouderen dat het heel intuïtief in gebruik moet zijn. “We hebben gekozen voor twee grote knoppen, waarmee je de rolstoellift omhoog of omlaag beweegt. Je kunt de functie met minimale kracht en inzicht bedienen, doordat de knoppen aan elkaar gekoppeld zijn en duidelijk aangeven wat je moet doen. Dat voelt heel logisch. Daarnaast is de hele afstandsbediening flink kleiner geworden, waardoor hij makkelijker is vast te houden.” De verschillen tussen de oude en nieuwe afstandsbediening zijn zeer duidelijk, geeft Kris aan. “De styling en ergonomie zijn flink verbeterd. Een LED light guide werd extra toegevoegd aan het nieuwe model.

Contrastwerking
Naast verminderde spierkracht is beperkt zicht bij ouderen ook een factor waar je als ontwerper rekening mee houdt. Je kunt al veel bereiken met goede contrastwerking, legt Marcel uit. “Het grootste contrast realiseer je uiteraard met zwart-wit, maar in dit geval hebben we gekozen voor zachtere tinten: wit en grijs. We wilden een bepaalde mate van neutraliteit qua vormgeving en uitstraling die past bij het interieur van de verschillende eindgebruikers. Maar dit is niet altijd gewenst. De balans in contrast moet de werking van het product ondersteunen en de gebruiker helpen bij het begrijpen van het gebruiksgebaar.”

Stigmatisering
Ontwerpers waren nog wel eens geneigd door te schieten in het versimpelen van producten voor ouderen, zegt Marcel. Maar er heeft al een verschuiving plaatsgevonden in de manier waarop ouderen met producten omgaan. “Natuurlijk houden we rekening met de ergonomische aspecten, maar ‘Fisher Price’-achtige producten zijn te stigmatiserend voor deze groep. Het proces van digitalisering is echt wel gestart onder ouderen. Ze zijn inmiddels gewend aan smartphones en tablets. Het is vooral een kwestie van het juiste evenwicht hierin vinden. Je kunt ze niet zomaar een touchscreen geven en ervan uitgaan dat ze het blindelings aanvoelen. ”

The differences between the new and previous remote designs are apparent. The styling and ergonomics of the new remote are greatly improved. The new remote incorporates a LED light guide to complement the upgraded design.

Puur en ruim
“Als ontwerper moet je weten wat een senior aankan qua bediening en ruimtelijk inzicht. Dus de gebaren, de vorm, het volume, dat moet gewoon ruimer zijn. De motoriek is immers beperkter, dus liever geen bediening met een dubbele interactie. Het gebaar moet puur blijven, anders ga je de gebruiker overbelasten met informatie. De hoofdfunctie van een product moet eenduidig zijn”, zegt Marcel.

Langer zelfstandig
MMID kan goed met deze doelgroep omgaan, omdat onze algemene filosofie is dat we altijd eerst vanuit de hoofdfunctie van een product kijken hoe iets moet functioneren. De gebruiker vertelt ons als het ware hoe een product gebruikt moet worden. “Vertel ons jullie pijnpunten, geef ons feedback, dan maken wij iets waar je klant blij van wordt”, zegt Marcel. “Het is heel dankbaar werk. Je voegt echt waarde toe door producten te leveren die ontzorgen, minder stress veroorzaken en de zelfstandigheid bevorderen. Je bent bezig mensen blijer in het leven te laten staan. Dat is een grote meerwaarde. Ouderen zijn ook oprecht dankbaar en tevreden wanneer zij de mogelijkheid hebben wat langer zelfstandig te blijven. Dat maakt mij weer blij.”